TEFSİR:
Yüce
Rabbimiz gökleri ve yeri altı günde yaratmıştır. Fussılet sûresi 9-12.
âyetlerde açıklandığı üzere bu altı günün dört günü yeryüzünün, oradaki
dağların, diğer unsurların yaratılması ve vakitlerin belirlenmesine; iki gün
ise göklerin yaratılmasına tahsis edilmiştir.
Bize
göre “gün” 24 saatlik bir vakit diliminden ibarettir. Fakat Allah katında gün
bizim hesap ettiğimiz 24 saatten ibaret değildir. Kur’ân-ı Kerîm’in verdiği bilgilere göre
Allah katında bizim hesap ettiğimiz bin seneye (Secde 32/5), elli bin seneye
(Meâric 70/4) denk günler olduğu gibi, “Allah, sayısız isim ve
sıfatlarıyla her an sınırsız tecellî ve
yaratma halindedir” (Rahman 55/29) âyetinde “gün”, tek bir ân mânasında
kullanılmıştır. Buna göre Rabbimizin ölçülerine göre gün, duruma göre değişen
ve miktarını ancak kendisinin bilebileceği bir zaman sürecidir. Göklerin ve
yerin altı günde yaratılması da, yine süresini ancak Allah’ın bilebileceği altı
devir, ilmî çalışmaların verdiği bilgiye dayanarak söylersek altı jeolojik
devirde yaratılması anlamını taşır. Nitekim günümüzde bu alanda
gerçekleştirilen bilimsel araştırmalar, kâinatın, süresi milyar yıllarla ifade
edilen çok uzun devirler içinde yaratıldığını söylemektedir.
Cenâb-ı
Hak, gökleri ve yeri yarattıktan sonra “arşa istivâ etmiştir.” اَلْعَرْشُ (arş) yüksek bir mekân, eve nispetle
tavan, tavana nispetle çatı, çadır ve çatı gibi yükselen ve gölge veren şeyler
mânasına gelir. Bu mânalardan hareketle arş, hükümdarların oturduğu taht ve bu
tahtın gereği olan kuvvet, hakimiyet ve saltanat mânasında da kullanılmıştır. اَلإسْتِوَاءُ (istivâ) ise oturmak, kurulmak, yerleşmek,
yönetmek, idare etmek demektir. Allah’ın arşa istivâsını fizikî ve cismânî
olarak düşünmek mümkün olamaz. Dolayısıyla bu ifade, bütün varlıkların üstünde
ve ötesinde sonsuz yüceliğe sahip, mutlak hâkim olan Allah’ın, kâinata ve
kâinatta bulunan her şeye hükmetmesi, onları en mükemmel şekilde düzenleyip
yönetmesi mânasındadır. Bunun temsilî bir ifade olduğunu düşünürsek,
hükümdarlar tahta oturup ülkelerini yönettikleri gibi, mâhiyetini sadece
kendisinin bileceği bir şekilde Rabbimiz de tahtına oturup bütün kâinatı
yönetmekte, sevk ve idâre etmektedir. Bunun açık delillerinden biri geceyi
gündüzün üzerine örtmesi; gecenin gündüzü sür’atle takip etmesi ve ona
yetişmeye çalışmasıdır. Aynı durum gündüz için de geçerlidir. Nitekim bir başka
âyet-i kerîmede: “Allah sürekli olarak geceyi gündüzün üzerine sarıyor,
gündüzü de gecenin üzerine sarıyor” (Zümer 39/5) buyrulur. Bilindiği gibi
gece ve gündüz, dünyanın kendi ekseni etrafında dönmesinden oluşur. Dünya
döndükçe güneşi gören yüz gündüz, güneşi görmeyen yüz gece olur. Döndükçe gündüz
tarafı, gece tarafına gelir ve orası da gece olur. Fakat bir taraftan gece
gündüzü örterken, bir taraftan da gündüz geceyi örter. Âdetâ birbirine meftûn
iki sevgili gibi gece ile gündüz birbiri ardından kesintisiz bir şekilde koşar
dururlar. Bu koşunun hızı ise dünyanın dönüş hızıdır.
Allah
Teâlâ’nın sonsuz bir ilim, irade, kudret ve hikmetle kâinatı idâre etmesinin
bir başka açık delili, O’nun güneşi, ayı ve yıldızları yaratıp emrine boyun
eğdirmiş olmasıdır. Hiç biri Allah’ın emrine, irade ve tasarrufuna karşı bir
başkaldırı, direniş ve muhalefet göstermez, gösteremez. Gerek gündüzün ortaya çıkıp
dört bir yanı aydınlatan güneş, gerek geceleyin gökyüzünün kandilleri olarak
arz-ı endâm eden ay ve yıldızlar, “Allah her bir göğe vazifesini bildirdi” (Fussılet
41/12) âyetinin beyân ettiği gibi kendilerine verilen ilâhî emre itaat etmek ve
uymak zorundadırlar. Yaratılışları, mâhiyetleri, tabiatları, aldıkları emre
uymaktan ibarettir. Hepsi yaratılmış, hepsi ilâhî iradeye tâbi, rabbanî
saltanatın icabına boyun eğdirilmiş, onun tedbir ve hikmeti ile evirip
çevirmesine göre hareket eden memurlardır.
Âyetin
“Yaratma da, emir ve idâre yetkisi de
yalnız O’na aittir” (A‘râf 7/54)
kısmı pek derin mânalar ifade eder. Şöyle ki:
Maddesiyle,
mânasıyla bütün varlıkları yaratan ve onlarla ilgili her türlü emri veren
Allah’tır. Bütün kâinat O’nun yaratığı; bunların yaratılması, varlıklarının
devam ettirilmesi ve yönetilmesiyle ilgili kanunlar da O’nun emridir. Madde ve mâna,
beden ve ruh, mülkiyet ve tasarruf hep Allah’ın eseri ve düzenlemesi olup,
O’nun mükemmel ilmi, hür iradesi ve nihayetsiz kudretiyle ortaya çıkıp
varlıklarını devam ettirmektedirler. İşte bu muazzam işleri gerçekleştiren ve Âlemlerin
Rabbi olan Allah pek yücedir. اَلْبَرَكَةُ (bereket) kelimesinde büyüklük, yücelik,
süreklilik ve sağlamlıkla birlikte büyüme, artma ve gelişme mânaları vardır.
Bunlara ilâve olarak iyilik ve refah mânalarını da taşır. Buna göre ayet,
“Allah’ın iyilik, ihsan, ikram ve faziletleri nihâyetsizdir. O’nun hayrı her
yere ulaşır. O, hudûdu olmayan yüce bir makam ve mevki sahibidir. Üstelik,
O’nun iyilikleri ve faziletleri için bir bozulma veya eksilme sözkonusu
değildir, sürekli ve sabittir. İnsanı yaratan ve onu kullukla sorumlu tutan da
O’dur.” Dolayısıyla insan Rabbini en iyi şekilde tanımaya çalışacak, O’nun
emrini her şeyin üstünde tutacak ve var gücüyle kulluğunun gereğini yerine
getirmeye gayret gösterecektir. Bunu başarmak için de acziyetini fark edip
Rabbine yalvaracaktır:
Kaynak: Ömer Çelik Tefsiri
