TEFSİR:
Kur’an,
Peygamberimiz (s.a.s.)’e indirilmiş şanı yüce, feyzi ve bereketi bol bir
kitaptır. Ancak onun şeref, feyiz ve bereketinden istifade edebilmek için iki
şartı yerine getirmek gerekir:
›
İmanla birlikte onun âyetleri üzerinde “tedebbür” etmek,
›
Yine onun âyetlerini “tezekkür” etmek.
Tedebbür;
sahibini, istenilen mânaları anlayıp kavramaya ulaştıran düşünce, tefekkür ve
teemmül mânasına gelir. Böyle bir tefekkür ancak, lafızları az, fakat bu
lafızlara yerleştirilen mânalar oldukça çok olan sözleri anlamada söz
konusudur. Bu şekildeki sözler üzerinde düşünceyi yoğunlaştırdıkça hiç de basit
olmayan daha değişik ve orijinal mânalar ortaya çıkar. (İbn Âşûr, et-Tahrîr ve’t-tenvîr, XXIII, 252)
Kur’ân
âyetleri üzerinde tedebbür ve tefekkürün emredilmiş olması, onun mânalarını
bilmenin vâcip olduğuna delalet eder. Çünkü Kur’an’dan ancak bu yolla istifade
edebilmek mümkün olacaktır. Ayrıca bu, Kur’ân’ı tertil ile okumanın acelece
okumaktan daha faziletli olduğunu gösterir. Zira süratli okurken ayetlerin
mânalarını doğru dürüst düşünebilmek oldukça zordur.
Tezekkür
ise zihnin bilinen bir şeyi hatıra getirmesi mânasını taşır. İşte Kur’ân
insanlara, güçleri nispetinde mânalarını düşünmeleri ve gizliliklerini
keşfetmeleri için indirilmiştir. Onun âyetleri okunup hatırlandıkça,
nasihatlerinden öğüt almak, ikazlarını dikkate alarak gafleti dağıtmak ve
mânevî bir uyanıklığa erişmek mümkün olabilecektir. Zira tezekkür ile kalp
üzerindeki perdeler kalkacak, ruhlar âlemine varılacak, böylece ruh, cisimler
âleminde bulamadığı ezelî tevhid ve mârifet sırlarını bulup ona kavuşmuş olacaktır.
Tedebbür tezekküre götürür. Diğer bir ifadeyle tezekkür, tedebbürün
neticelerinden biridir. Nitekim Hasan Basrî (k.s.)’un tefekkürle ilgili şu
izahı pek güzeldir:
“Tefekküre
dalmak, nefsi hesaba çekmek insanı iyiliğe çağırır, hayırlı iş yapmaya götürür.
Yine tefekkür, nefsi hesaba çekmek insanı şer işe girmekten yana pişman
ettirir; kötülüğü bıraktırır. Tefekkür, nefsi hesaba çekmek ne kadar çok olursa
olsun, onun için «Bu kadarı yeter!» denmez, ona doyulmaz; azından da geçilmez,
önemsiz görülmez.” (el-Hadâiku’l-Verdiyye, s. 316)
Ancak
Kur’ân her ne kadar bütün insanların tedebbür ve tezekkürüne sunulmuş ise de,
ona bu açıdan yaklaşıp ondan istifade edecekler sadece akıl sahipleri
olacaktır. Hâsılı Kur’ân-ı Kerîm’i okumaktan maksat, onun ayetleri üzerinde
tedebbür, tefekkür ve tezekkür etmek; verdiği öğütleri anlamak, kabullenmek ve
tatbik etmeye gayret göstermektir.
Şimdi yine, Allah’ın buyruklarını anlayıp tatbik
ederek dâima O’na yönelen güzel bir kul olmanın muşahhas örneklerinden biri
sunulmak üzere buyruluyor ki:
Kaynak: Ömer Çelik Tefsiri
