Duhân
sûresi Mekke’de nâzil olmuştur. 59 âyettir. İsmini, 10. âyette geçen ve “duman”
mânasına gelen اَلدُّخَانُ (duhân) kelimesinden
alır. Resmî tertîbe göre 44, iniş sırasına göre 64. sûredir.
Nuzül
Konusu
Allah
Teâlâ, hakla bâtılı, haramla helâli belirlemek ve insanları ebedî hüsranla
uyarmak üzere Kur’ân-ı Kerîm’i indirmiştir. Onun esas hedefi Allah’ın varlığı,
birliği ve sınırsız kudretini kalplere yerleştirerek onları sadece Allah’a
kulluğa çağırmaktır. Peygamberler bu davanın en büyük temsilcileridir. Bu
sebepledir ki Hz. Mûsâ’nın Firavun’la olan mücâdelesi örnek verilerek İslâm’ın
gâlibiyeti ve İslâm düşmanlarının mağlubiyeti müjdelenir. Son olarak
peygamberleri reddedenlerin cehennemdeki acı manzaraları, buna karşılık
peygamberlerin izinden gidenlerin nimet, huzur ve mutluluk dolu halleri
seyrettirilir.
17: Onlardan önce biz Firavun’un kavmini de sınamış, çeşitli iptilalara maruz bırakmıştık. Kendilerine çok şerefli bir peygamber olan Mûsâ geldi.
18: Onlara şöyle dedi: “Ey Firavun ve onun ileri gelenleri! Çağrıma uyun ve Allah’ın köleleştirmiş bulunduğunuz kullarını serbest bırakıp benimle gelmelerine müsaade edin. Şüphesiz ben size gönderilmiş güvenilir bir peygamberim!”
19: “Allah’a karşı büyüklük taslamayın. Çünkü ben size, doğruluğumu ortaya çıkaracak apaçık bir mûcize de getirdim.”
20: “Beni taşa tutup öldürmek için girişebileceğiniz her teşebbüsten, benim de Rabbim sizin de Rabbiniz olan Allah’a sığınırım.”
21: “Şâyet bana inanmıyorsanız, hiç değilse yolumdan çekilin de beni kendi hâlime bırakın.”
TEFSİR:
Burada
Hz. Mûsâ ve Firavun kıssasının hülâsa olarak anlatılmasının hikmeti şudur:
Resûlullah
(s.a.s.)’in karşısında müşrikler bulunduğu ve kendisine şiddetli bir düşmanlık
yaptıkları gibi, Hz. Mûsâ’nın karşısında da Firavun ve kavmi vardı. Onlar da
Mûsâ (a.s.)’a düşmanlık yapmışlardı. Kıssada anlatıldığı üzere peygambere karşı
gelen zorbalar sonunda perişan olmuş, Allah Teâlâ peygamberini ve inananları
üstün getirmiş, kâfirlerin mülk ve servetlerini mü’minlere miras bırakmıştır.
Cenâb-ı Hak nasıl baskı altında ezilen İsrâiloğulları’nı Firavun’un elinden
kurtarıp onun yurduna, mülküne hâkim kılmış, onları nimet ve refaha kavuşturmuş
ise, şimdi baskı ve işkence altında ezilen mü’minleri de müşriklerin zulmünden
kurtarıp onların yurduna hâkim kılacaktır. Nitekim Bedir savaşıyla bu süreç
başlamış ve Mekke’nin fethiyle de müslümanlar müşriklerin yurduna hâkim
olmuşlardır.
18.
âyetteki “Allah’ın köleleştirmiş olduğunuz kullarını serbest bırakıp benimle
gelmelerine müsaade edin” kısmıA‘râfsûresi 105. âyette “Artık
İsrâiloğulları2nı sal da, benimle beraber gelsinler” şeklinde açıkça
zikredilmektedir. Fakat âyetin bu kısmına: “Ey Allah’ın kulları! Benim hakkımı
ödeyin, yani beni dinleyin ve iman edin. Benim getirdiğim hakkı kabul etmeniz,
bana Allah tarafından verilmiş bir haktır” şeklinde mâna da verilebilir. Zira
âyetin devamında gelen “Şüphesiz ben size gönderilmiş güvenilir bir
peygamberim!” sözü bu mânaya da uygun düşmektedir.
19.
âyette Hz. Mûsâ’nın bahsettiği açık delil tek değil, Firavun’la mücadelesi
boyunca, Firavun’a ilk gelişinden, İsrâiloğulları’nın Mısır’dan çıkışına kadar
gösterdiği bir mûcizeler silsilesidir. Gösterilen her mûcize yalanlandığında
Allah, Hz. Mûsâ’ya ondan daha büyük bir mûcize vermiştir. (bk. Zuhruf 43/48)
Firavun ve kavminin artık inanmayacakları
kesinleşip Hz. Mûsâ da, suç işlemekte aşırı giden o inkârcı kavmin elinden
çektiklerini ulu dergâha arz edince helâkin ayak sesleri duyulmaya başladı:
Ve lekad fetennâ kablehum kavme fir’avne ve câehum rasûlun kerîm(un)
1.
Ömer Çelik Meali
Onlardan önce biz Firavun’un kavmini de sınamış, çeşitli iptilalara maruz bırakmıştık. Kendilerine çok şerefli bir peygamber olan Mûsâ geldi.
2.
Diyanet Vakfı Meali
17, 18. Andolsun, kendilerinden önce biz, Firavun'un kavmini de imtihan etmiştik. Onlara: Allah'ın kulları! Bana gelin! Çünkü ben size (gönderilmiş) güvenilir bir resûlüm diye (davette bulunan) şerefli bir elçi gelmişti.
3.
Diyanet İşleri (Eski) Meali
And olsun ki, onlardan önce, Firavun milletini denemiştik. Onlara gelen değerli bir peygamber demişti ki:
4.
Diyanet İşleri (Yeni) Meali
Andolsun, onlardan önce Firavun kavmini sınamıştık. Onlara değerli bir peygamber (Mûsâ) gelmişti.
5.
Elmalılı Hamdi Yazır Meali
Andolsun ki, biz onlardan önce Firavun kavmini de denemiştik. Onlara çok kıymetli bir peygamber gelmişti.
6.
Elmalılı Meali (Orjinal) Meali
Celâlım hakkı için onlardan evvel Fir'avnin kavmını fitneye düşürdük, onlara da kerîm bir Resul gelmişti
7.
Hasan Basri Çantay Meali
Andolsun ki biz bunlardan evvel Fir'avn kavmini de imtihan etdik. Onlara da çok şerefli bir peygamber gelmişdi,
8.
Hayrat Neşriyat Meali
Celâlim hakkı için, kendilerinden önce Fir'avun kavmini de imtihân ettik; onlara da şerefli bir peygamber (olan Mûsâ) geldi.
9.
Ali Fikri Yavuz Meali
Celâlim hakkı için, onlardan (Kureyş'den) önce Firavun'un, kavmini imtihan ettik. Onlara da çok şerefli bir peygamber gelmişti.
10.
Ömer Nasuhi Bilmen Meali
Andolsun ki, onlardan evvel Fir'avun'un kavmini bir imtihana tâbi tuttuk ve onlara kerîm bir peygamber gelmişti.
11.
Ümit Şimşek Meali
Onlardan önce Biz Firavun'un kavmini de sınamıştık. Onlara çok şerefli bir peygamber geldi ve dedi ki:
12.
Yusuf Ali (English) Meali
We did, before them, try the people of Pharaoh: there came to them a messenger most honourable,
Sadece meal okumak ile Kur'ân-ı Kerim'in bir çok âyetinin tam mânâsı ile anlaşılması mümkün olmayabilir. Ayetlerin izahı için mutlaka bir tefsire başvurulması gerekir. Duhân Sûresi 17. ayetinin tefsiri için tıklayınız
*
Türkçe okunuşlarından Kur'an-ı Kerim okumak uygun görülmemektedir. Ayetler Türkçe olarak arandıkları için sitemize eklenmiştir.
Hazırlayan: Mücellit Mahmut Sami ÖZCAN
Yıllarını bu kıymetli mesleğe adamış biri olarak, elimden geçen o yıpranmış sayfalara bakarken hissettiğim hü ...
Muhammed Sûresi’nin 24. âyeti, Kur’an’ı okuyup düşünmenin önemine dikkat çekiyor:
KALPLERİN KİLİTLERİNİ AÇAN KUR’AN
Muhammed Suresi 24. Ayet Arapça: ...
İnşirâh sûresi, Mekke döneminde inmiştir. 8 âyettir. İnşirah, açılmak, genişlemek demektir.
İNŞİRÂH SÛRESİ NEDEN NÂZİL OLMUŞTUR?
Duhâ gibi İnşirâh s ...
Duhâ sûresi Mekke’de nâzil olmuştur. 11 âyettir. İsmini birinci âyette geçen ve güneşin ışığının iyice ortaya çıktığı “kuşluk vakti” mânasına gelen اَ ...
