TEFSİR:
“Gözlerin
hâince bakışı”ndan maksat, Allah’ın bakılmasını haram kıldığı şeylere
bakmaktır. Âşıkların hâince bakışları, sevgilileri dışındaki bir varlığı güzel
görmeleri ve sevgili dışındakilere bakmalarından ibarettir.
Bu
mânada şâir der ki:
“Şayet
gözüm senden başkasını güzel bulursa,
Onu
cezalandırmasını emrederim gözyaşlarıma.”
“Kalplerin gizledikleri” ise insanın içinden
geçirdiği, düşündüğü ve belki niyetlendiği, fakat çeşitli sebeplerle fiiliyata
dökmediği veya dökemediği niyet ve düşünceleridir. Gözün hâince bakışı en gizli
amel, kalplerin gizlediği de en gizli his ve düşüncedir. Bunları bilen Allah,
şüphesiz diğer niyet ve amelleri elbette bilir, hiçbir şey O’nun ilmi dışında
kalmaz.
Ebû
Muhammed Tüsterî (k.s.)’in şu tespiti pek güzeldir:
“Allah
Teâlâ, niyetin kıblesidir. Niyet, kalbin kıblesidir. Kalb, bedenin kıblesidir.
Beden, azaların kıblesidir. Azalar, dünyanın kıblesidir.” (Velîler
Ansiklopedisi, I, 254)
Unutmamak
gerekir ki, kalplerde gizli tutulan düşünce ve niyetlerin, amellerin
makbûliyeti ve keyfiyeti bakımından büyük ehemmiyeti vardır. Bunlar binanın
temelleri mesâbesindedir. Bu sebeple Resûl-i Ekrem (s.a.s.)’in bu hususta çok
önemli açıklamaları vardır. Bu beyânlara göre;
› Ameller
niyetlere göre değerlendirilir. (bk. Buhâri, İman 41)
› Bir kimse
hayırlı bir işe niyet etmekle birlikte herhangi bir mâni sebebiyle bunu
yapamasa bile yine de Allah ona sevap yazacaktır. (bk. Nesâî, Kıyâmü’l-leyl 63)
› Buna karşılık
insan, içinden bir kötülük yapmayı düşünmek, hatta kesin karar vermekle
birlikte, düşünce ve niyetini fiiliyata dökemese bundan dolayı günahkâr
sayılmayacaktır. (bk. Müslim, İman 201, 203, 204) Hatta bu kötü fiilden
vazgeçmenin arkasında Allah korkusu, insan sevgisi, pişmanlık duyup günah
işlemekten sakınma gibi müspet sâikler varsa, iyi bir sebeple ondan vazgeçtiği
için sevap bile kazanır.
Bu
bakımdan, kalplerin sakladığı en gizli şeyleri bile bilmesi, bir yandan hiçbir
kötülüğün karşılıksız bırakılmayacağı yönünde bir uyarı içerirken, bir yandan
da mü’minlere, en gizli bir iyiliğin, hatta kalplerdeki bir niyetin dahi Allah
katında büyük bir karşılık göreceği yönünde bir müjde vermektedir.
Allah Teâlâ, kullarının düşünce, niyet ve amelleri
hakkında en yüksek hak ve adâlet ölçülerine göre hüküm verir. Bunda şüphe
yoktur. Bu hususlarda Allah’tan başka kimsenin herhangi bir hüküm verme hakkı
yoktur. Allah dünyada insan hayatını tanzim edici en doğru kanun ve yasaları
bildirmiştir, âhirette de bu kanunlar istikâmetinde adil bir yargılama
yapacaktır. O’nun dışında hiç kimsenin böyle bir hak ve yetkisi yoktur. O halde
insanlar, Allah’ın dışında gönül bağladıkları şeyleri bırakıp, sadece Allah’a,
O’nun Peygamberi’ne ve kitabına sarılmalıdırlar. Yapılacak en mühim işin bu
olduğunu görmek için:
Kaynak: Ömer Çelik Tefsiri
