TEFSİR:
Güneş,
ay ve yıldızların doğuş ve batışı, değişmeyen, muazzam bir kanuna tabidir. Bu
kanun sayesinde insanlar, mevsimlerin vakitlerini, günlerin sayısını,
mahsulâtın hasat zamanlarını tespit edebilirler. Yeryüzünde canlı hayatının
devam etmesinin sebebi, güneşin yeryüzünden belli bir mesafede uzak tutulmuş
olmasıdır. Şayet güneş ölçüsüz hareket etseydi; yeryüzüne yaklaşsa ya da
uzaklaşsa idi, bunca varlık yok olur giderdi. Ayrıca güneş ve ay birbirleriyle
öyle bir uyum ve âhenk içindedirler ki bizlerin kullandığı takvimler, zaman
tayin vasıtaları onların hareketlerine bağlıdır. Âyet-i kerîmede buyrulur:
“Allah
güneş ve ayı da vakitlerin tespiti için birer hesap ölçüsü olarak yaratmıştır.”
(En‘âm
6/96)
“Biz
geceyle gündüzü kudretimizin büyüklüğünü gösteren iki delil yaptık. Onların her
biri için de bir alâmet var ettik. Sonra gecenin alâmetini sildik. Gündüzün
alâmetini ise bizatihî ışıklı ve aydınlatıcı kıldık ki, hem Rabbinizin
lütfedeceği nimetleri araştırıp elde edesiniz, hem de yılların sayısıyla
birlikte zamanı hesaplamayı bilesiniz. İşte biz, her bir şeyi böylesine yerli
yerine koyup tüm ayrıntılarıyla açıkladık.” (İsrâ 17/12)
Güneş
ve ayda olduğu gibi, gökte sayısız yıldızlar yerde de sayısız bitki ve ağaçlar
Allah Teâlâ’ya secde etmekte, yani O’nun emrine boyun eğmiş vaziyette kendileri
için takdir edilen vazifeleri harfiyen yerine getirmektedirler. O’nun koyduğu
sınırların dışına zerre miktarı bile çıkmazlar.
6.
âyette geçen اَلنَّجْمُ (necm) kelimesi, Arapça’da hem “yıldız”,
hem de kavun, karpuz, kabak, çimenler gibi “gövdesiz bitkiler” için kullanılır.
Burada her iki mânayı gözetmek de mümkündür.
Şâir
der ki:
“Yetişen
her çemen yerde,
«Vahdehû
lâ şerîke leh»[1]
demede.”
Tüm
varlıkların Allah’a secde etmesi hakkında âyet-i kerîmede şöyle buyrulur:
“Görmez
misin ki, göklerde olanlar, yerde olanlar, güneş, ay ve yıldızlar, dağlar,
ağaçlar, yeryüzünde hareket eden bütün canlılar ve insanlardan birçoğu Allah’a
secde etmektedir…” (Hac 22/18)
Madem ki tüm kâinat nizamını yaratan, yeryüzünden
gökyüzüne kadar her şeyin hâkimi olan Allah’tır; tasarruf ve yetkilerinde hiç
kimse kendisine ortak değildir; o halde kulluk ve secde edilecek yegâne mabud
O’dur. İşte tevhid budur ve Kur’an bu inancı tebliğ eder. Tevhid gerçeğine
rağmen küfür ve şirk içinde yaşayanlar, tüm kâinat nizamına aykırı ve onunla
çelişkili bir halde yaşıyor demektir. Oysa göklerdeki ihtişam ve kusursuz
nizam, onları şirkin girdaplarından kurtaracak güçte açık bir delil değil
midir:
[1] Mânası: “Allah birdir,
O’nun hiçbir ortağı yoktur.”
Kaynak: Ömer Çelik Tefsiri
