Rûm sûresi Mekke’de nâzil
olmuştur. 60 âyettir. İsmini, 2. âyetinde yer alan اَلرُّومُ
(Rûm) kelimesinden alır.
Mushaf tertibine göre 30, nüzûl sırasına göre 84. sûredir.
Nuzül
Mushaftaki sıralamada otuzuncu, iniş sırasına göre seksen dördüncü sûredir. İnşikak sûresinden sonra, Ankebût sûresinden önce Mekke’de inmiştir. 17. âyetinin Medine’de nâzil olduğuna dair bir rivayet de vardır (nüzûl sebebi için bk. 2-6. âyetlerin tefsiri).
Konusu
Rûm
sûresi, çok mühim bir gaybî hâdiseyi haber vererek başlar. Bu hâdise,
Bizanslılarla İranlılar arasında meydana gelecek savaşta Bizanslıların galip
gelmesidir. Kur’ân-ı Kerîm’in haber verdiği şekilde gerçekleşen bu hâdise,
Kur’an’ın en büyük mûcizelerinden biri olup Peygamberimiz (s.a.s.)’in getirdiği
vahyin doğruluğunu ispat eder. Rûm sûresinde; bir taraftan mü’minleri seven,
onlara yardım eden, onları zafere eriştireceğini va‘deden ve onları cennetle
müjdeleyen; diğer taraftan da âhirete inanmayıp hayatı sadece dünyadan ibaret
sayan kâfirleri cehennemle korkutan Yüce Allah’ın varlığının, birliğinin,
nihâyetsiz kudret ve azametinin delilleri peş peşe serdedilir. İnsanlar böyle
bir Allah’ın dinine girmeye ve o dinin itikâdî, amelî ve ahlâkî gereklerini
yapmaya davet edilir. Bu münâsebetle şirkin tutarsızlığı misallerle izah
edilirken, şirke bulaşmış hastalıklı ruhların içler acısı halleri ortaya konur.
Bunların tedavisi için açık ve anlaşılır reçeteler sunulur. Yine mecbûri
istikâmet olan âhiretin varlığı, tabiatta ve insanlarda durmadan cereyan eden
ölme ve yeniden dirilme delilleriyle ispat edilir. Mahşerdekilerin diliyle
dünyanın bir gün, hatta bir saat gibi çok kısa olduğuna temas edildikten sonra,
gönüller o dehşetli ve sonsuz âhiret âleminin manzalarını ibretle temâşâya,
kulaklar da, bütün bu hususlarda en doğru bilgiyi ve misalleri veren Kur’ân-ı
Kerîm’i dinlemeye yönlendirilir.
55: Kıyâmet koptuğu gün, inkârcı suçlular, dünyada sadece çok kısa bir süre kaldıklarına yemin edecekler. İşte onlar, vaktiyle hayattayken de hep böyle aldanıyor, hep böyle yanlışlara sürüklenip duruyorlardı.
56: Kendilerine ilim ve iman verilmiş olanlar ise şöyle diyecekler: “Siz dünyada ve kabirde Allah’ın kitabında belirlenen yeniden diriliş gününe kadar kaldınız. İşte bugün, size haber verilen o diriliş günüdür. Fakat siz bunu bir türlü anlamaya yanaşmıyordunuz.”
57: Artık o gün, zulmedenlere ileri sürdükleri özürler bir fayda sağlamayacak; onların dünyaya dönüp Allah’ı râzı edecek işler yapma isteklerine de olumlu cevap verilmeyecek.
TEFSİR:
Dünya
ve kabir hayatı, sonsuz âhiret hayatı yanında, sonsuzluğa uzanan bir çizginin
üzerindeki bir noktadan başka bir şey değildir. Gerçekten çok kısadır, fânîdir.
Bahar bulutu ve yaz yağmuru gibi gelip geçicidir. Dünyada veya kabirde
bulunurken bu durum tam fark edilemese bile, mahşer günü âhiret hayatı tüm
dehşetiyle gözler önüne serildiğinde, bu gerçek bütün netliği ile ortaya
çıkacaktır. Hususiyle ömürlerini küfür, şirk ve günahlarla geçirip, cehenneme
müstahak hâle gelmiş kimseler bu hususta son derece mustarip olacaklardır.
Ölümlerinden önce binlerce sene geçmiş olsa bile, dünyada ve kabirde çok kısa
kaldıklarını, hatta buradaki ifadesiyle “bir saat”ten fazla kalmadıklarını
sanacaklardır. Veya dünya hayatının kulluk yapamayacak kadar kısa olduğunu, bu
sebeple ibâdetleri yerine getirmeye fırsat bulamadıklarını söylemeye
çalışacaklardır. Halbuki dünyada nefis ve şeytana uyarak hak yolunu terk
etmişlerdi. Cenâb-ı Hak onların bu itirazlarına şöyle cevap verir:
“…Biz,
size, düşünüp öğüt alacak bir kişinin, düşünüp öğüt alabileceği bir ömür
vermedik mi? Hem size uyarıcı bir peygamber de gelmişti. O halde tadın azabı!
Artık zâlimler için hiçbir yardımcı yoktur.” (Fâtır 35/37)
Onların
bu acıklı durumlarını seyreden ilim ve iman sahipleri, daha vakur ve serinkanlı
bir şekilde, dünya ve kabir hayatının normal şartlar altında geçtiğini, nihâyet
Kur’an’ın va‘dettiği yeniden diriliş gününün vakti geldiğini, işte bu günün de
o yeniden diriliş günü olduğunu, fakat onların dünyadayken böyle bir günün
varlığını kabul etmediklerini söyleyeceklerdir. Artık bu günde ileri
sürecekleri mazeretler zalimlere bir fayda sağlamayacak ve onların tekrar
dünyaya dönüp Allah’ı râzı edecek ameller işleme talepleri de reddedilecektir.
Çünkü onlar, tevbe edip, iman ve sâlih amellere dönmek için verilen tüm
fırsatları kaçırmışlar ve imtihan için tanınan süreyi bitirip, sonucun
açıklanacağı saate ulaşmışlardır.
Bu
sebeple Resûlullah (s.a.s.) şöyle buyurur:
“Dünya
bir saatlik bir süreden ibarettir. Sen onu taatle geçirmeye gayret göster.” (Aclûnî, I,
416)
Sâlih bir kul da ölmek üzereyken şöyle
demiştir:
“Ben
hüzün, keder, hata ve günahlarla dolu olan dünyadan ayrılacağıma üzülmüyorum.
Benim üzüldüğüm şeyler; uykuyla geçirdiğim geceler, oruçsuz geçirdiğim günler
ve zikrullâhtan gâfil kaldığım saatlerdir.”
O halde, getirdiği çeşitli misaller ve yaptığı
açıklamalarla size doğru yolu gösteren Kur’an’ın irşâdına kulak verin:
Kendilerine ilim ve iman verilmiş olanlar ise şöyle diyecekler: “Siz dünyada ve kabirde Allah’ın kitabında belirlenen yeniden diriliş gününe kadar kaldınız. İşte bugün, size haber verilen o diriliş günüdür. Fakat siz bunu bir türlü anlamaya yanaşmıyordunuz.”
2.
Diyanet Vakfı Meali
Kendilerine ilim ve iman verilenler şöyle derler: Andolsun ki siz, Allah'ın yazısında (hükmedildiği gibi) yeniden dirilme gününe kadar kaldınız. İşte bugün yeniden dirilme günüdür; fakat siz onu tanımıyordunuz.
3.
Diyanet İşleri (Eski) Meali
Kendilerine ilim ve iman verilenler; "And olsun ki, siz Allah'ın yazısında mevcut yeniden dirilme gününe kadar kaldınız. İşte bu yeniden dirilme günüdür, fakat sizler anlamıyordunuz" derler.
4.
Diyanet İşleri (Yeni) Meali
Kendilerine ilim ve iman verilmiş olanlar ise onlara şöyle diyeceklerdir: “Andolsun, siz, Allah’ın yazısına göre, yeniden dirilme gününe kadar kaldınız. İşte bu yeniden dirilme günüdür. Fakat siz bilmiyordunuz.”
5.
Elmalılı Hamdi Yazır Meali
Kendilerine ilim ve iman verilenler de şöyle diyecekler: "Andolsun ki, Allah'ın kitabında takdir edilmiş olan tekrar dirilme gününe kadar kaldınız. İşte bu, dirilme günüdür. Fakat siz bunu bilmiyordunuz.
6.
Elmalılı Meali (Orjinal) Meali
Kendilerine ılm-ü iyman verilenler de demektedir ki alimallah, Allahın kitabınca ba's gününe kadar durdunuz. İşte bu, ba's günü velâkin siz bilmezler güruhu idiniz
7.
Hasan Basri Çantay Meali
Kendilerine ilim ve îman verilenler (şöyle) demiş (ler) dir (diyeceklerdir); «Andolsun ki Allahın kitabında (ilm-i sabıkında yazdığı) o tekrar diriliş gününe kadar kaldınız. İşte bu, ha's günüdür. Fakat siz bilmiyordunuz».
8.
Hayrat Neşriyat Meali
Kendilerine ilim ve îmân verilen kimseler ise: “Yemîn olsun ki (siz), Allah'ın Kitâbı'nda (va'd edilen), yeniden dirilme gününe kadar kaldınız. İşte bu, yeniden dirilme günüdür. Fakat siz bilmiyordunuz” der.
9.
Ali Fikri Yavuz Meali
Kendilerine ilim ve iman verilenler (peygamberler, melekler ve müminler, o kıyamet gününde kâfirlere şöyle) diyeceklerdir: “- Doğrusu, Allah'ın kitabınca (ilim ve kazası üzere, yahud Kur'an'daki beyanına göre) ba's (kıyamet) gününe kadar durdunuz. İşte bu ba's günüdür; fakat siz bunu (dünyada tasdik etmiyordunuz.) bilmiyordunuz.”
10.
Ömer Nasuhi Bilmen Meali
Kendilerine ilim ve imân verilmiş olanlar da dediler ki: «Andolsun Allah'ın kitabında (yazılmış olan) ba's gününe kadar durdunuz. İşte bu, ba's günüdür velâkin siz bilmez kimseler oldunuz.»
11.
Ümit Şimşek Meali
Kendilerine ilim ve iman verilmiş olanlar ise derler ki: Siz Allah'ın kitabında yazılı olan diriliş gününe kadar kaldınız. İşte bugün diriliş günüdür; lâkin siz bilmiyordunuz.
12.
Yusuf Ali (English) Meali
But those endued with knowledge and faith will say: "Indeed ye did tarry, within Allah's Decree, to the Day of Resurrection, and this is the Day of Resurrection: but ye - ye were not aware!"
Sadece meal okumak ile Kur'ân-ı Kerim'in bir çok âyetinin tam mânâsı ile anlaşılması mümkün olmayabilir. Ayetlerin izahı için mutlaka bir tefsire başvurulması gerekir. Rûm Sûresi 56. ayetinin tefsiri için tıklayınız
*
Türkçe okunuşlarından Kur'an-ı Kerim okumak uygun görülmemektedir. Ayetler Türkçe olarak arandıkları için sitemize eklenmiştir.
