--- title: "Zâriyât Sûresi 15-19. Ayet Tefsiri" sure: "Zâriyât" sure_no: 51 ayet_no: 19 url: https://www.kuranvemeali.com/zariyat-suresi/19-ayeti-tefsiri language: tr source: Kuran ve Meali --- # Zâriyât Sûresi 19. Ayet Tefsiri > Kur'an-ı Kerim, Zâriyât Sûresi (51. sûre), 19. ayet. Kaynak: [Kuran ve Meali](https://www.kuranvemeali.com/zariyat-suresi/19-ayeti-tefsiri) ### 15. Ayet ## Arapça اِنَّ الْمُتَّق۪ينَ ف۪ي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍۙ ## Okunuşu İnne-lmuttekîne fî cennâtin ve ’uyûn(in) ### 16. Ayet ## Arapça اٰخِذ۪ينَ مَٓا اٰتٰيهُمْ رَبُّهُمْۜ اِنَّهُمْ كَانُوا قَبْلَ ذٰلِكَ مُحْسِن۪ينَۜ ## Okunuşu Âḣiżîne mâ âtâhum rabbuhum(c) innehum kânû kable żâlike muhsinîn(e) ### 17. Ayet ## Arapça كَانُوا قَل۪يلًا مِنَ الَّيْلِ مَا يَهْجَعُونَ ## Okunuşu Kânû kalîlen mine-lleyli mâ yehce’ûn(e) ### 18. Ayet ## Arapça وَبِالْاَسْحَارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ ## Okunuşu Vebil-eshâri hum yestaġfirûn(e) ### 19. Ayet ## Arapça وَف۪ٓي اَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّٓائِلِ وَالْمَحْرُومِ ## Okunuşu Vefî emvâlihim hakkun lissâ-ili velmahrûm(i) ## Mealler ### 15. Ayet Mealleri - **Ömer Çelik Meali:** Gönülleri Allah’a karşı saygıyla dopdolu olup O’na itaatsiz­likten sakınan ve güçleri ölçüsünde O’nun emirlerini yerine getirmeye çalışanlar, cennetlerde ve pınar başlarında olacaklardır. - **Diyanet Vakfı Meali:** 15, 16. Şüphesiz ki Allah'a isyandan sakınanlar, Rablerinin kendilerine verdiğini alarak cennetlerde ve pınar başlarında bulunacaklar. Kuşkusuz onlar, bundan önce dünyada güzel davrananlardı. - **Diyanet İşleri (Eski) Meali:** 15,16. Doğrusu, Allah'a karşı gelmekten sakınanlar, Rablerinin kendilerine verdiğini almış olarak bahçelerde ve pınar başlarındadırlar. Çünkü onlar, bundan önce iyi davrananlardı. - **Diyanet İşleri (Yeni) Meali:** 15,16. Şüphesiz Allah’a karşı gelmekten sakınanlar, Rablerinin kendilerine verdiği şeyleri alarak cennetlerde ve pınar başlarında bulunurlar. Şüphesiz onlar bundan önce iyilik yapan kimselerdi. - **Elmalılı Hamdi Yazır Meali:** 15,16. Şüphesiz ki takva sahipleri Rablerinin kendilerine verdiği sevabı almış olarak cennet bahçelerinde ve pınar başlarında bulunacaklardır. Çünkü onlar bundan önce iyilik yapıyorlardı. - **Elmalılı Meali (Orjinal) Meali:** Şübhesiz ki müttekiler Cennetlerde pınar başlarındadır - **Hasan Basri Çantay Meali:** 15,16. Şübhesiz ki (fenâlıkdan) sakınanlar, Rablerinin kendilerine verdiği (sevabı) ahz (-ü kabul) etmiş (ve bundan raazî olmuş) olarak, cennetlerde, pınarlar (ın başların) dadırlar. Çünkü onlar bundan evvel iyi amel (ve hareket) edenlerdi. - **Hayrat Neşriyat Meali:** 15,16. Şübhesiz ki takvâ sâhibleri, Rablerinin kendilerine verdiğini almış kimseler olarak, Cennetlerde ve pınar başlarındadırlar. Çünki onlar, bundan önce iyilik eden kimselerdi. - **Ali Fikri Yavuz Meali:** Gerçekten takvâ sahibleri, cennetlerde pınar başlarındadır. - **Ömer Nasuhi Bilmen Meali:** Şüphe yok ki, muttakî olanlar cennetlerde ve pınarlarda. - **Ümit Şimşek Meali:** Takvâ sahipleri ise Cennet bahçelerinde, pınar başlarındadır. - **Yusuf Ali (English) Meali:** As to the Righteous, they will be in the midst of Gardens and Springs, ### 16. Ayet Mealleri - **Ömer Çelik Meali:** Rablerinin kendilerine bahşedeceği her türlü nimeti alacaklardır. Çünkü onlar daha önce iyilik eden ve yaptığı işi güzel yapan kimselerdi. - **Diyanet Vakfı Meali:** 15, 16. Şüphesiz ki Allah'a isyandan sakınanlar, Rablerinin kendilerine verdiğini alarak cennetlerde ve pınar başlarında bulunacaklar. Kuşkusuz onlar, bundan önce dünyada güzel davrananlardı. - **Diyanet İşleri (Eski) Meali:** 15,16. Doğrusu, Allah'a karşı gelmekten sakınanlar, Rablerinin kendilerine verdiğini almış olarak bahçelerde ve pınar başlarındadırlar. Çünkü onlar, bundan önce iyi davrananlardı. - **Diyanet İşleri (Yeni) Meali:** 15,16. Şüphesiz Allah’a karşı gelmekten sakınanlar, Rablerinin kendilerine verdiği şeyleri alarak cennetlerde ve pınar başlarında bulunurlar. Şüphesiz onlar bundan önce iyilik yapan kimselerdi. - **Elmalılı Hamdi Yazır Meali:** 15,16. Şüphesiz ki takva sahipleri Rablerinin kendilerine verdiği sevabı almış olarak cennet bahçelerinde ve pınar başlarında bulunacaklardır. Çünkü onlar bundan önce iyilik yapıyorlardı. - **Elmalılı Meali (Orjinal) Meali:** Alarak rablarının kendilerine verdiğini, çünkü onlar bundan evvel güzellik yapmayı âdet edinmişlerdi - **Hasan Basri Çantay Meali:** 15,16. Şübhesiz ki (fenâlıkdan) sakınanlar, Rablerinin kendilerine verdiği (sevabı) ahz (-ü kabul) etmiş (ve bundan raazî olmuş) olarak, cennetlerde, pınarlar (ın başların) dadırlar. Çünkü onlar bundan evvel iyi amel (ve hareket) edenlerdi. - **Hayrat Neşriyat Meali:** 15,16. Şübhesiz ki takvâ sâhibleri, Rablerinin kendilerine verdiğini almış kimseler olarak, Cennetlerde ve pınar başlarındadırlar. Çünki onlar, bundan önce iyilik eden kimselerdi. - **Ali Fikri Yavuz Meali:** Rablerinin kendilerine verdiğinden razı oldukları halde... Doğrusu onlar, bundan önce güzel amel işliyenlerdi. - **Ömer Nasuhi Bilmen Meali:** Rablerinin kendilerine verdiğini ahz edicilerdir. Muhakkak ki, onlar bundan evvel iyilik eden zâtlar olmuşlardır. - **Ümit Şimşek Meali:** Rablerinin onlara verdiklerini almaktadırlar. Çünkü onlar daha önce iyiliği ilke edinmiş kimselerdi. - **Yusuf Ali (English) Meali:** Taking joy in the things which their Lord gives them, because, before then, they lived a good life. ### 17. Ayet Mealleri - **Ömer Çelik Meali:** Geceleri pek az uyurlardı. - **Diyanet Vakfı Meali:** Geceleri pek az uyurlardı. - **Diyanet İşleri (Eski) Meali:** Onlar, geceleri az uyuyanlardı. - **Diyanet İşleri (Yeni) Meali:** Geceleri pek az uyurlardı. - **Elmalılı Hamdi Yazır Meali:** Onlar geceleyin pek az uyurlardı. - **Elmalılı Meali (Orjinal) Meali:** Geceden pek az uyuyorlardı - **Hasan Basri Çantay Meali:** Onlar gecenin (ancak) az bir kısmında uyurlardı. - **Hayrat Neşriyat Meali:** 17,18. Gecenin az bir kısmında uyurlardı. Seherlerde de onlar istiğfâr ederler (mağfiret dilerler)di. - **Ali Fikri Yavuz Meali:** Onlar geceden pek az (bir zaman) uyuyorlardı. - **Ömer Nasuhi Bilmen Meali:** Geceden pek az uyur olmuşlardı. - **Ümit Şimşek Meali:** Geceleri biraz uyurlardı. - **Yusuf Ali (English) Meali:** They were in the habit of sleeping but little by night, ### 18. Ayet Mealleri - **Ömer Çelik Meali:** Seher vakitleri de Allah’tan bağışlanma dilerlerdi. - **Diyanet Vakfı Meali:** Seher vakitlerinde de istiğfar ederlerdi. - **Diyanet İşleri (Eski) Meali:** Seher vakitlerinde bağışlanma dilerlerdi. - **Diyanet İşleri (Yeni) Meali:** Seherlerde bağışlama dilerlerdi. - **Elmalılı Hamdi Yazır Meali:** Onlar seher vakitlerinde Allah'tan bağışlanma dilerlerdi. - **Elmalılı Meali (Orjinal) Meali:** Ve saher vakıtları hep istiğfar ederlerdi - **Hasan Basri Çantay Meali:** Sehar vakıflarında da onlar istiğfar ederlerdi. - **Hayrat Neşriyat Meali:** 17,18. Gecenin az bir kısmında uyurlardı. Seherlerde de onlar istiğfâr ederler (mağfiret dilerler)di. - **Ali Fikri Yavuz Meali:** Sabahın erken vakitlerinde de hep istiğfar ederlerdi. - **Ömer Nasuhi Bilmen Meali:** Ve seher vakitlerinde de onlar istiğfarda bulunurlardı. - **Ümit Şimşek Meali:** Seher vakitlerinde Allah'tan af dilerlerdi. - **Yusuf Ali (English) Meali:** And in the hour of early dawn, they (were found) praying for Forgiveness; ### 19. Ayet Mealleri - **Ömer Çelik Meali:** Mallarından hem yardım isteyen fakirlere, hem de muhtaç olduğu halde iffetinden dolayı dilenmekten çekinen yoksullara pay ayırırlardı. - **Diyanet Vakfı Meali:** Mallarında, muhtaç ve yoksullar için bir hak vardı. - **Diyanet İşleri (Eski) Meali:** Onların mallarında muhtaç ve yoksullar için bir hak vardı, onu verirlerdi. - **Diyanet İşleri (Yeni) Meali:** Mallarında (yardım) isteyen ve (iffetinden dolayı isteyemeyip) mahrum olanlar için bir hak vardır. - **Elmalılı Hamdi Yazır Meali:** Onların mallarında isteyen ve istemeyen yoksullar için bir hak vardı. - **Elmalılı Meali (Orjinal) Meali:** Ve mallarında sâil ve mahrum için bir hak vardı - **Hasan Basri Çantay Meali:** Onların mallarında sâilin ve (kemâl-i iffetinden dolayı dilencilik etmeyen) yoksulun da bir hakkı vardı. - **Hayrat Neşriyat Meali:** Onların mallarında, dilenen ve (iffetinden dolayı dilenmeyen) yoksul için bir hak vardır (verirler)! - **Ali Fikri Yavuz Meali:** Onların mallarında dilencinin ve (ihtiyacını açıklayamayan) mahrumun bir hakkı vardır. - **Ömer Nasuhi Bilmen Meali:** Ve mallarında da dilenen ve yoksul bulunan için bir hak var idi. - **Ümit Şimşek Meali:** Mallarında, isteyen ve istemeyen yoksullar için bir pay vardı. - **Yusuf Ali (English) Meali:** And in their wealth and possessions (was remembered) the right of the (needy,) him who asked, and him who (for some reason) was Prevented (from asking). ## Tefsir (15-19. ayetler) ### Ömer Çelik Tefsiri Cennetlerde, pınar başlarında bulunup Rablerinin ihsan ettiği sayısız nimetleri hoşnutlukla kabul edip razı olacak kullar, şu hususiyetlere sahiptirler: Birincisi; bunlar takvâ sahipleridir. Allah’tan korkan, O’na karşı muhabbete dayalı derin bir saygı duyan, bu sevgi ve saygının sevkiyle ilâhî emirleri yerine getirip yasaklardan titizlikle kaçınan kimselerdir. Onların yaşadıkları bu takvâ hayatından bir iki misal vermek gerekirse: İkincisi; onlar dünyada iyilik ve ihsan sahibi idiler. Dâimâ sâlih ameller yapar ve yaptıklarını da en güzel şekilde yapmaya çalışırlardı. Bütün işlerini Allah’ı görürcesine yaparlardı. Bu sebeple en güzel mükafata ve sevaba layık olmuşlardır. Üçüncüsü; geceleri pek az uyurlardı. **“Geceleyin kalk, az bir kısmı dışında geceyi ibâdetle geçir!”** (Müzzemmil 73/2) âyetinin mânasına göre amel ederlerdi. Allah Teâlâ’ya olan şevk ve muhabbetleri, âhiretle alakalı korku ve endişeleri sebebiyle gözlerine uyku girmez, ibâdet eder, vazife yaparlardı. Âyette geçen اَلْهُجُوعُ (hucû‘) kelimesi, az uyku, özellikle gece uykusu demektir. ما (mâ) edatının olumsuzluk için alınması durumunda âyet: **“Bazı gece biraz bile uyumazlar, hepsini ihya ederlerdi”** (Zâriyât 51/17) mânasını taşımaktadır. Seher vakitleri de onlar istiğfar ederlerdi. Geceleri ibâdet etmekle birlikte, sanki günah ile vakit geçirmiş gibi seher vakitleri de yatmaz, kusurları için af dilerlerdi. Resûlullah (s.a.s.), gece ibâdetine teşvik ederek şöyle buyurur: *“Ey insanlar! Birbirinize selam verin, yemek yedirin, akrabanızla ilginizi ve onlara yardımınızı devam ettirin. İnsanlar uyurken geceleyin namaz kılın. Böyle yaparsanız, selâmetle cennete girersiniz.”* (Tirmizî, Et‘ime 45; İbn Mâce, İkâmet 174) Gecenin sükûn ve bediî manzarasının câzibesi ve sırları, onu ibâdet ve tefekkürde derinleşerek geçirenlere âittir. Bu sırra sahip olan kulların kalbî âlemleri, ulvî hasletlerle yerler ve gökler kadar genişleyip nice ilâhî tecellîlere ma‘kes olur ve mârifetullâh libâsına bürünür. Hasan Basrî Hazretleri’ne: “Gece namazı kılanların yüzleri niçin güzel ve nûrlu olur?” diye sordular. Şöyle buyurdu: “Çünkü onlar, Rahmân ile başbaşa kalmışlardır...” Bu beraberlik dolayısıyla âşıklar, gecenin nasıl geçtiğini anlayamadan iştiyak ve muhabbetleri artmış bir vaziyette sabaha ulaşırlar. Veysel Karanî Hazretleri hiç uyumazdı. Gecelerini üçe taksim etmişti. Bir gece kıyâm, bir gece rukû, bir gece de secde hâlinde sabahlardı. Sordular: “–Yâ Veysel! Geceleri aynı hâl üzere, meselâ secdede sabaha kadar bir hâl içinde nasıl geçirebiliyorsun?” Şöyle cevap verdi: “–Biliyorsunuz ki secdede üç defa «Sübhâne Rabbiye’l-a’lâ» demek sünnettir. Ben daha bir kere diyemeden sabah oluyor!..” İmam Rabbani’nin torunu Şeyh Seyfüddin (r.h.), her gece iki rekat namazda bir hatim indirir ve: “Ya Rabbi! Geceler ne kadar da kısa. Düzgün bir şekilde iki rekat namaz kılamadan sabah oluyor” derdi. Mevlânâ’nın Dîvân-ı Kebîr’inden nazmen dilimize çevrilen şu ifadeler, âdetâ Hak âşıklarının bu hâline tercüman olmaktadır: *“Doldur o şerâbdan, yine doldur, yine bir sun,* *Dursun gece, ey dost onu durdur, ne olursun!..* *Vur uykumu zincirlere vur, geçmesin ânlar.* *Varmaz gecenin farkına, varmaz uyuyanlar...”* Dördüncüsü; onların mallarında اَلسَّٓائِلُ (sâil) ve اَلْمَحْرُومُ (mahrûm) için ödemek mecburiyetinde oldukları bir hak vardır. “Sâil”, ihtiyacını dile getiren, isteyen ve dilenen kimsedir. “Mahrum” ise, iffetinden dolayı zengin zannedildiği için sadakadan dahi mahrum bulunan muhtaç demektir. Nebiyy-i Muhterem (s.a.s.) bu hususta şöyle buyurur: *“Kapı kapı dolaşıp bir iki lokma, bir iki hurma ile savuşturulan kimse yoksul değildir. Asıl yoksul, kendisine yetecek malı bulunmayan, muhtaç olduğu bilinip de kendisine sadaka verilmeyen ve kimseden bir şey dilenmeyen kimsedir.”* (Buhârî, Zekât 53; Müslim, Zekât 101) “Sâil”in ihtiyacını dile getiren insanlara, “mahrum”un ise ihtiyaç sahibi diğer canlılara işaret ettiği de söylenmiştir. Bu tefsir, insanların yanı sıra diğer canlıların, özellikle hayvanların haklarını koruma bakımından önem arz etmektedir. Nitekim Allah Resûlü (s.a.s.): *“Ciğer taşıyan her canlıdan ötürü, ona verilen rızık sebebiyle bir ecir vardır.”* (Buhârî, Mûsâkât 9; Müslim, Selâm 153) “Hak” ifadesi zahiren verilecek miktarın vacip olduğunu ifade eder. Bu sebeple bir kısım âlimler bunun zekât olduğunu söylerler. Fakat bu sûrenin Mekkî olması, zekâtın ise Medine’de farz kılınmış olması dolayısıyla çokları tarafından bu nafile sadaka olarak anlaşılmıştır. Dolayısıyla bu, zekâttan ayrı olarak mal sahibi müttakîlerin vermeyi taahhüt ettikleri miktardır. Aslında bu ilâhî buyruğun özü şudur: Gerçekten takvâ sahibi bir insan hiçbir zaman: “Zekâtımı vermek suretiyle fakirlerin benim malım içinde olan haklarını ödedim ve bu mesuliyetten tamamen kurtuldum. Artık her fakirin, aç olanın, felakete uğrayanın yardımına koşmaya mecbur değilim” şeklinde yanlış bir düşünceye saplanamaz. Aksine o, her zaman gücünün yettiği her iyilik için can ü gönülden hazırdır. Hayırlı ve sevaplı bir iş için kendisine düşen fırsatları hiçbir zaman elden kaçırmaz. Yapacağı iyiliğe kendisinin daha çok muhtaç olduğunu düşünerek bütün imkânlarını bu yolda seferber eder. Böyle bir anlayışın, İslâm kardeşliğinin kuvvetlenmesi, içtimâî nizam ve ahengin sağlanıp toplumun yükselmesi açısından çok büyük ehemmiyet taşıdığında şüphe yoktur. Bu gibi salih amellerin uhrevî âlemde de açılımları şüphesiz muhteşem olacaktır. Bu sebeple söz kıyamete getiriliyor; kıyâmetin, öldükten sonra dirilişin ve hesabın olacağına ve bunun da gerekli olduğuna dair üç alandan deliller arz ediliyor: ## Bağlantılar - [Bu sayfanın HTML sürümü](https://www.kuranvemeali.com/zariyat-suresi/19-ayeti-tefsiri) - [19. ayet meali](https://www.kuranvemeali.com/zariyat-suresi/19-ayeti-meali.md) - [15-19. ayet tefsiri](https://www.kuranvemeali.com/zariyat-suresi/15-ayeti-tefsiri.md) - [Önceki ayet (18)](https://www.kuranvemeali.com/zariyat-suresi/18-ayeti-tefsiri.md) - [Sonraki ayet (20)](https://www.kuranvemeali.com/zariyat-suresi/20-ayeti-tefsiri.md) - [Zâriyât Sûresi](https://www.kuranvemeali.com/zariyat-suresi.md) - [Tüm sûreler](https://www.kuranvemeali.com/llms.txt)