---
title: "Mücâdele Sûresi 11. Ayet Meali"
sure: "Mücâdele"
sure_no: 58
ayet_no: 11
url: https://www.kuranvemeali.com/mucadele-suresi/11-ayeti-meali
language: tr
source: Kuran ve Meali
---

# Mücâdele Sûresi 11. Ayet Meali

> Kur'an-ı Kerim, Mücâdele Sûresi (58. sûre), 11. ayet. Kaynak: [Kuran ve Meali](https://www.kuranvemeali.com/mucadele-suresi/11-ayeti-meali)

## Arapça

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُٓوا اِذَا ق۪يلَ لَكُمْ تَفَسَّحُوا فِي الْمَجَالِسِ فَافْسَحُوا يَفْسَحِ اللّٰهُ لَكُمْۚ وَاِذَا ق۪يلَ انْشُزُوا فَانْشُزُوا يَرْفَعِ اللّٰهُ الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا مِنْكُمْۙ وَالَّذ۪ينَ اُو۫تُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍۜ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَب۪يرٌ

## Okunuşu

Yâ eyyuhâ-lleżîne âmenû iżâ kîle lekum tefessehû fî-lmecâlisi fefsehû yefsehi(A)llâhu lekum(s) ve-iżâ kîle-nşuzû fenşuzû yerfa’i(A)llâhu-lleżîne âmenû minkum velleżîne ûtû-l’ilme deracât(in)(c) va(A)llâhu bimâ ta’melûne ḣabîr(un)

## Mealler

- **Ömer Çelik Meali:** Ey iman edenler! Topluca oturduğunuz yerlerde size: “Gelen­lere yer açın!” dendiği zaman hemen toparlanıp yer açın ki Allah da size dünyada gönül ve rızık genişliği, cennette de mekan ve nimet genişliği versin. Size “Artık kalkın, dağılın!” dendiği zaman da kalkıp dağılıverin ki, Allah, içinizden gerçekten iman etmiş olanların maka­mını bir derece ve imanla birlikte kendilerine ilim de verilmiş olanların makamlarını ise derecelerle yükseltsin. Allah, yaptığınız her şeyden hakkıyla haberdardır.
- **Diyanet Vakfı Meali:** Ey iman edenler! Size «Meclislerde yer açın» denilince yer açın ki Allah da size genişlik versin. Size «Kalkın» denilince de kalkın ki Allah sizden inananları ve kendilerine ilim verilenleri derecelerle yükseltsin. Allah yaptıklarınızdan haberdardır.
- **Diyanet İşleri (Eski) Meali:** Ey inananlar! Toplantılarda, size, "Yer açın" denince yer açın ki Allah da size genişlik versin; "Kalkın" denildiği zaman da hemen kalkın ki, Allah, içinizden inanmış olanları ve kendilerine ilim verilenleri derecelerle yükseltsin. Allah işlediklerinizden haberdardır.
- **Diyanet İşleri (Yeni) Meali:** Ey iman edenler! Size, “Meclislerde yer açın” denildiği zaman açın ki, Allah da size genişlik versin. Size, “Kalkın”, denildiği zaman da kalkın ki, Allah içinizden inananların ve kendilerine ilim verilenlerin derecelerini yükseltsin. Allah, yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır.
- **Elmalılı Hamdi Yazır Meali:** Ey iman edenler! Size: "Meclislerde yer açın." denilince yer açın ki Allah da size genişlik versin. Size "Kalkın." denilince de kalkın ki Allah sizden inananları ve kendilerine ilim verilenleri derecelerle yükseltsin. Allah yaptıklarınızdan haberi olandır.
- **Elmalılı Meali (Orjinal) Meali:** Ey o bütün iyman edenler! Sizlere meclislerde genişleyin denildiği vakıt genişleyiverin Allah da size genişlik versin, kalkın denildiği zaman da kalkıverin ki Allah iyman edenlerinizi yükseltsin, ılim verilenleri ise derecat ile, ve Allah her ne yaparsanız haberdardır
- **Hasan Basri Çantay Meali:** Ey îman edenler size meclislerde «yer açın» denildiği zaman genişletin ki Allah da size genişlik versin. «Kalkın» denilince de kalkıverin. Allah, içinizden îman etmiş olanlarla kendilerine ilim verilmiş bulunanların derecelerini artırır. Allah, ne yaparsanız hakkıyle haberdardır.
- **Hayrat Neşriyat Meali:** Ey îmân edenler! Size: “Meclislerde yer açın!” denildiği zaman hemen yer açın ki, Allah da size genişlik versin! (Size:) “Kalkın!” denildiği zaman da hemen kalkın ki, Allah sizden îmân edenleri ve (husûsan) o kendilerine ilim verilenleri derecelerle yükseltsin! Çünki Allah, ne yaparsanız hakkıyla haberdâr olandır.
- **Ali Fikri Yavuz Meali:** Ey iman edenler! (Peygamber tarafından) size meclislerde: “- Yer açın.” denildiği zaman, hemen yer açın ki, Allah da size genişlik versin. “Kalkın” denilince de kalkıverin ki, Allah iman edenlerinizi yükseltsin. Kendilerine ilim verilenler için ise, (cennetde) dereceler vardır. Allah bütün yaptıklarınızdan haberdardır.
- **Ömer Nasuhi Bilmen Meali:** Ey mü'minler! Size, «Meclislerinizde genişlik gösteriniz,» denildiği zaman hemen genişleyiveriniz. Allah Teâlâ da sizin için genişlik verir ve size «Kalkın» denildiği vakit de hemen kalkın. Allah, sizden imân etmiş olanları yükseltir ve kendilerine ilim verilmiş olanları ise dereceler ile yükseltir. Ve Allah, yapar olduğunuz şeylerden haberdardır.
- **Ümit Şimşek Meali:** Ey iman edenler! Topluca oturduğunuz yerlerde “Gelenlere yer açın” dendiği zaman yer açın ki, Allah da size genişlik versin. Kalkın dendiği zaman da kalkın ki, Allah, sizden iman edenlerin ve kendilerine ilim verilmiş olanların derecelerini yükseltsin. Zira Allah bütün yaptıklarınızdan haberdardır.
- **Yusuf Ali (English) Meali:** O ye who believe! When ye are told to make room in the assemblies, (spread out and) make room: (ample) room will Allah provide for you. And when ye are told to rise up, rise up Allah will rise up, to (suitable) ranks (and degrees), those of you who believe and who have been granted (mystic) Knowledge. And Allah is well- acquainted with all ye do.

## Tefsir

### Ömer Çelik Tefsiri

Âyet-i
kerîmenin nüzûl sebebiyle alakalı olarak Mukâtil (r.h.) şöyle bir hâdise
nakletmektedir:



Bir
cuma günü Resûlullah (s.a.s.) Suffa’da bulunuyordu. Yer dardı. Resûl-i Ekrem
(s.a.s.), adeti olduğu üzere muhâcir ve Ensâr’dan Bedir savaşına katılmış
olanlara ikramda bulunurdu. O gün Bedir ehlinden bazıları meclise geldiklerinde
biraz geç kalmışlardı. Peygamberimiz (s.a.s.)’in karşısında ayakta durup,
birilerinin kendilerine yer açmasını beklediler, ama kimse onlara yer açmadı.
Bu durum Resûlullah (s.a.s.)’in hoşuna gitmedi ve etrafındaki Bedir ehlinden
olmayan bazılarına: *“Sen kalk ey filân, sen kalk ey filân”* diyerek bazılarını
yerlerinden kaldırdı. Bunlar ayakta bekleyen Bedir ehli sayısınca idi. Ancak
Efendimiz’in bu tavrı da yerlerinden kaldırılanlara ağır geldi. Resûlullah
(s.a.s.), onların bu hoşnutsuzluklarını yüzlerinden okudu. Bunu fırsat bilen
münafıklar müslümanlara: “Hani siz arkadaşınız Muhammed’in adâletli olduğunu
iddia etmiyor muydunuz? Vallahi şunlara adâletli davranmamıştır. Onlar,
peygamberlerine yakın olmak istiyorlardı ama onları yerlerinden kaldırdı ve
onların yerlerine meclise gelmekte gecikenleri oturttu” diye dedikodu ettiler.
(Vâhidî, *Esbâbu’n-nüzûl,*s. 432)



Bir
diğer rivayete göre Resûlullah (s.a.s.): *“Kardeşi için yer açana Allah
rahmet eylesin”* diye dua etti. Bunun üzerine hızla yerlerinden kalkıp,
gelen kardeşlerine yer açmaya başladılar ve işte bunun üzerine Allah Tealâ o
cuma günü bu âyet-i kerîmeyi indirdi. (İbn Kesîr, *Tefsîru’l-Kur’ân,*IV, 325)



Âyet-i
kerîme bize toplantı ve sohbet âdabını öğretir. Buna göre mecliste yer açmak,
gelenlere yer vermek üzere kalkmak maddi ve manevî olarak pek çok faydalar
sağlamaktadır. Çünkü Allah’ın kullarına iyilik ve kolaylık kapılarını
olabildiğince açık tutmaya çalışanlara, Cenâb-ı Hak da dünya ve âhiret
iyiliklerini bol bol ikram edecektir. Onlara dünyada mekan genişliği, bol rızık
ve gönül ferahlığı, ölümden sonra da kabir rahatlığı ve cennete girme saadeti
lütfedecektir. Dolayısıyla mecliste yer açmak sadece bir misaldir. Asıl maksat
her türlü iyiliğin ve güzelliğin müslümanlara ulaşması için destek olmak ve
onların gönüllerini sevinçle doldurmaya çalışmaktır. Nitekim Efendimiz
(s.a.s.):



*“Kul,
müslüman kardeşinin yardımında olduğu müddetçe, Allah da ona yardıma devam
eder”*
(Ahmed b. Hanbel, *Müsned,* II, 274) müjdesini vermektedir.



Resûlullah
(s.a.s.) meclis adabıyla alakalı olarak şu tavsiyelerde bulunur:



*“Bir
kimse bir kimseyi yerinden kaldırıp onun yerine oturmasın. Daha önceden orada
oturanlar da sonradan gelenlere yer versinler.”* (Müslim,
Selam 28)



*“Birinin
izin almadan iki kişiyi yarıp geçmesi helâl değildir.”* (Ebû Dâvûd,
Edeb 21)



Âdâbına
dikkat etmek şartıyla ilim ve Kur’an meclislerine katılmanın, sohbet
meclislerinden istifade etmenin önemi büyüktür. Ebû Vâ­kıd el-Ley­sî (r.a.)’ın
an­la­ttığı şu hâdise ne kadar ibretli ve mânidârdır:



“Birgün
mes­citte Peygamber Efendimiz’in hu­zû­run­da bu­lu­nu­yor­duk. O es­nâ­da
kapıda üç kişi gö­rün­dü. Bi­ri içe­ri gir­me­den git­ti. Di­ğer iki­si ise içe­ri
gi­rip Resûl-i Ekrem (s.a.s.)’in ya­nı­na ka­dar gel­di­ler. İç­le­rin­den bi­ri­si,
hal­ka­da gör­dü­ğü bir boş­lu­ğa otur­du. Di­ğe­ri ise, yer kal­ma­dı­ğı için
ve kim­se­yi de ra­hat­sız et­me­mek dü­şün­ce­siy­le hal­ka­nın he­men ar­ka­sı­na
otu­ru­ver­di. Allah Resûlü (s.a.s.) soh­be­ti­nin bir ye­rin­de şöy­le bu­yur­du:



*“Si­ze
şu üç ki­şi­nin hâ­li­ni an­la­ta­yım mı? Hal­ka­ya otu­ran, Allah Teâlâ’ya sı­ğın­dı,
Allah da onu hi­mâ­ye­si­ne al­dı. İkin­ci­si­ne ge­lin­ce, o kim­se Allah’tan
ha­yâ et­ti, ede­be sa­rıl­dı, Allah Teâlâ da o ku­lun­dan ha­yâ et­ti; onu azâ­bın­dan
emin kıl­dı. İçe­ri gir­me­yen di­ğe­ri­ne ge­lin­ce, o, bu mec­lis­ten yüz çe­vir­di.
Allah da on­dan yüz çe­vir­di.”* (Bu­hâ­rî, İlim 8)



Rivayete
göre, Peygamberimiz (s.a.s.)’in meclisinde gece geç vakitlere kadar oturulur,
Efendimiz (s.a.s.) istirahat edememek, diğer işleriyle uğraşamamak gibi
sebeplerden dolayı çok rahatsızlık çekerdi. Bu yüzden âyetin **“Size «Artık
kalkın, dağılın!» dendiği zaman da kalkıp dağılıverin...”** emri nâzil
olmuştur. (İbn Kesîr, *Tefsîru’l-Kur’ân,* IV, 326)



Kişiyi
yüceltecek olan oturduğu yer değil, sahip olduğu iman ve ilimdir. Dolayısıyla
Peygamberimiz (s.a.s.)’in meclisi bile olsa, ondan uzak bir yerde oturmakla
kişi kıymet derecesinin düştüğünü zannetmemeli ve “kalkın artık, sohbet sona
erdi” denildiğinde, bunu kendisine bir hakaret kabul etmemelidir. Çünkü gerçek
ölçü iman ve ilimdir. İşte insanların dereceleri, mecliste Hz. Peygamber
(s.a.s.) veya sohbet eden bir başka birine yakın ya da uzak oturmakla değil,
sahip oldukları iman ve ilmin keyfiyetine göre belirlenecektir. O halde
kişinin, İslâm’ın her türlü âdap ve ahlâkını öğrenerek yaşamaya çalışması,
böylece imanını kemâle erdirip ilmini artırması gerekir. Şâirin ifadesiyle:



*“Çeşm-i
insâf gibi kâmile mîzân olamaz*



*Kişi
noksanını bilmek gibi irfân olamaz.”* (Tâlib, Bursalı Mehmed)



“İlim
ve hüner sahibi olan insanlar için âdilâne görüş ve hükmediş nasıl mükemmel bir
vasıf ise, insanoğlu için, kendi noksanlarını bilmek ve itiraf etmek de en
büyük bir irfân eseridir.”



Bir
diğer şâir de şöyle der:



*“Ne
izz ü câh ü neseble ne kesb-i mâl iledir*



*Fakat
tefâhuru ehl-i dilin kemâl iledir.”* (Vehbî, Seyyid Hüseyin)



“Ârif
insanlar ne yüksek değerlilikle, ne mevki ve makâm sahibi olmakla, ne de ünvân
ve asâletle iftihâr ederler. Onların iftihâr ettikleri biricik şey kemâl sahibi
oluşlarıdır.”



Ayrıca
bilinmelidir ki, Peygamber (s.a.s.)’in yanında oturan bir kimsenin ona eziyet
verebilme ihtimali de vardır. Bu ise büyük bir cehâlet ve manen zarar
sebebidir. Bu açıdan bakıldığında Allah indinde, Resûlullah (s.a.s.)’in
sohbetinden iman ve ilim elde eden ve müminlere gerekli ahlâkî kaideleri
öğretmeye gayret gösteren kimsenin mertebesi, Peygamber (s.a.s.)’in yanında boş
oturan kimsenin mertebesinden yücedir.



Peygamberimiz (s.a.s.) ile yapılacak özel
görüşmelerdeki gözetilmesi gereken nezâket kaidelerine gelince:

## Bağlantılar

- [Bu sayfanın HTML sürümü](https://www.kuranvemeali.com/mucadele-suresi/11-ayeti-meali)
- [11. ayet meali](https://www.kuranvemeali.com/mucadele-suresi/11-ayeti-meali.md)
- [11. ayet tefsiri](https://www.kuranvemeali.com/mucadele-suresi/11-ayeti-tefsiri.md)
- [Önceki ayet (10)](https://www.kuranvemeali.com/mucadele-suresi/10-ayeti-meali.md)
- [Sonraki ayet (12)](https://www.kuranvemeali.com/mucadele-suresi/12-ayeti-meali.md)
- [Mücâdele Sûresi](https://www.kuranvemeali.com/mucadele-suresi.md)
- [Tüm sûreler](https://www.kuranvemeali.com/llms.txt)
