---
title: "Hac Sûresi 5. Ayet Meali"
sure: "Hac"
sure_no: 22
ayet_no: 5
url: https://www.kuranvemeali.com/hac-suresi/5-ayeti-meali
language: tr
source: Kuran ve Meali
---

# Hac Sûresi 5. Ayet Meali

> Kur'an-ı Kerim, Hac Sûresi (22. sûre), 5. ayet. Kaynak: [Kuran ve Meali](https://www.kuranvemeali.com/hac-suresi/5-ayeti-meali)

## Arapça

يَٓا اَيُّهَا النَّاسُ اِنْ كُنْتُمْ ف۪ي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَاِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَغَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْۜ وَنُقِرُّ فِي الْاَرْحَامِ مَا نَشَٓاءُ اِلٰٓى اَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُٓوا اَشُدَّكُمْۚ وَمِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفّٰى وَمِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ اِلٰٓى اَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلَا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْـًٔاۜ وَتَرَى الْاَرْضَ هَامِدَةً فَاِذَٓا اَنْزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَٓاءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ وَاَنْبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَه۪يجٍ

## Okunuşu

Yâ eyyuhâ-nnâsu in kuntum fî raybin mine-lba’śi fe-innâ ḣalaknâkum min turâbin śümme min nutfetin śümme min ‘alekatin śümme min mudġatin muḣallekatin veġayri muḣallekatin linubeyyine lekum(c) venukirru fî-l-erhâmi mâ neşâu ilâ ecelin musemmen śümme nuḣricukum tiflen śümme litebluġû eşuddekum(s) veminkum men yuteveffâ veminkum men yuraddu ilâ erżeli-l’umuri likeylâ ya’leme min ba’di ‘ilmin şey-â(en)(c) veterâ-l-arda hâmideten fe-iżâ enzelnâ ‘aleyhâ-lmâe-htezzet verabet veenbetet min kulli zevcin behîc(in)

## Mealler

- **Ömer Çelik Meali:** Ey insanlar! Öldükten sonra dirilme konusunda en küçük bir şüpheniz varsa, şunu bilin ki, biz sizi başlangıçta topraktan, sonra bir nutfeden, sonra rahim cidârına yapışan bir hücreden, sonra esas unsurlarıyla yaratılışı tamamlanmış ama bütün azalarıyla henüz tamamlanmamış bir çiğnem et görünümünde bir ceninden yarattık ki, size kudretimizi gösterelim. Dilediğimizi rahimlerde belli bir süreye kadar bekletir, sonra sizi bir bebek olarak dünyaya çıkarırız. Sonra güçlü kuvvetli çağınıza ulaşmanız için sizi besleyip büyütürüz. İçinizden kimi erkenden, hatta çocuk yaşta ölür. Kimi de ömrün en düşkün çağına kadar yaşatılır da, daha önce bazı şeyler öğrenmişken artık hiçbir şey bilmez hâle gelir. Ayrıca yeryüzünü de kupkuru ve ölü bir halde görürsün; fakat biz üzerine yağmur indirdiğimizde o, kıpırdanır, kabarır, her türden göz alıcı, gönül açıcı bitkiyi erkekli-dişili bitirir.
- **Diyanet Vakfı Meali:** Ey insanlar! Eğer yeniden dirilmekten şüphede iseniz, şunu bilin ki, biz sizi topraktan, sonra nutfeden, sonra alakadan (aşılanmış yumurtadan), sonra uzuvları (önce) belirsiz, (sonra) belirlenmiş canlı et parçasından (uzuvları zamanla oluşan ceninden) yarattık ki size (kudretimizi) gösterelim. Ve dilediğimizi, belirlenmiş bir süreye kadar rahimlerde bekletiriz; sonra sizi bir bebek olarak dışarı çıkarırız. Sonra güçlü çağınıza ulaşmanız için (sizi büyütürüz). İçinizden kimi vefat eder; yine içinizden kimi de ömrün en verimsiz çağına kadar götürülür; ta ki bilen bir kimse olduktan sonra bir şey bilmez hale gelsin. Sen, yeryüzünü de kupkuru ve ölü bir halde görürsün; fakat biz, üzerine yağmur indirdiğimizde o, kıpırdanır, kabarır ve her çeşitten (veya çiftten) iç açıcı bitkiler verir.
- **Diyanet İşleri (Eski) Meali:** Ey insanlar! Öldükten sonra tekrar dirilmekten şüphede iseniz bilin ki, ne olduğunuzu size açıklamak için, Biz sizi topraktan sonra nutfeden, sonra pıhtılaşmış kandan, sonra da yapısı belli belirsiz bir çiğnem etten yaratmışızdır. Dilediğimizi belli bir süreye kadar rahimlerde tutarız; sonra sizi çocuk olarak çıkartırız, böylece yetişip erginlik çağına varırsınız. Kiminiz öldürülür, kiminiz de ömrünün en fena zamanına ulaştırılır ki, bilirken birşey bilmez olur. Yeryüzünü görürsün ki kupkurudur; fakat Biz ona su indirdiğimiz zaman harekete geçer, kabarır, her güzel bitkiden çift çift yetiştirir.
- **Diyanet İşleri (Yeni) Meali:** Ey insanlar! Ölümden sonra diriliş konusunda herhangi bir şüphe içindeyseniz (düşünün ki) hiç şüphesiz biz sizi topraktan, sonra az bir sudan (meniden), sonra bir “alaka”dan, sonra da yaratılışı belli belirsiz bir “mudga”dan yarattık ki size (kudretimizi) apaçık anlatalım. Dilediğimizi belli bir süreye kadar rahimlerde durduruyoruz. Sonra sizi bir çocuk olarak çıkarıyor, sonra da (akıl, temyiz ve kuvvette) tam gücünüze ulaşmanız için (sizi kemale erdiriyoruz.) İçinizden ölenler olur. Yine içinizden bir kısmı da ömrün en düşkün çağına ulaştırılır ki, bilirken hiçbir şey bilmez hâle gelsin. Yeryüzünü de ölü, kupkuru görürsün. Biz, onun üzerine yağmur indirdiğimiz zaman kıpırdar, kabarır ve her türden iç açıcı çift çift bitkiler bitirir.
- **Elmalılı Hamdi Yazır Meali:** Ey insanlar ! Eğer öldükten sonra dirilmekten şüphede iseniz, (bilin ki) ne olduğunuzu size açıklamak için şüphesiz biz sizi topraktan, sonra nutfeden (spermadan) sonra bir alekadan (embriodan) sonra yapısı belli belirsiz bir et parçasından yaratmışızdır. Dilediğimizi belli bir süreye kadar rahimlerde tutarız. Sonra sizi bir çocuk olarak çıkartırız, sonra sizi, olgunluk çağına erişmeniz için bırakırız. Bununla beraber kiminiz öldürülür, kiminiz de önceki bilgisinden sonra, hiçbir şey bilmemek üzere, ömrünün en fena zamanına ulaştırılır. Bir de yeryüzünü görürsün ki kupkurudur; fakat biz onun üzerine su indirdiğimiz zaman, harekete geçer, kabarır ve her güzel çiftten bitkiler bitirir.
- **Elmalılı Meali (Orjinal) Meali:** Ey insanlar! Eğer ba'sten şübhede iseniz şu muhakkak ki biz sizi bir topraktan halketmekteyiz, sonra bir alekadan, sonra hılkati belli belirsiz bir mudgaden, ki size anlatalım diye hem müsemma bir ecele kadar dilediğimiz müddet rahimlerde durduruyoruz da sonra sizi bir bebek olarak çıkarıyoruz, sonra da kuvvetinize irmeniz için, bununla beraber içinizden kimisi vefat ettiriliyor, yine içinizden kimisi de biraz ılimden sonra bir şey bilmesin diye erzeli omre doğru giri itiliyor, Arzı da görürsün sönmüş kül halinde, derken üzerine suyu indirdiğimiz zaman ihtizaz eder kabarır da her dilber çiftten nebatlar bitirir
- **Hasan Basri Çantay Meali:** Ey insanlar, eğer siz öldükden sonra dirilmek hususunda herhangi bir şübhe içinde iseniz şu muhakkakdır ki biz sizi (n aslınızı) toprakdan, sonra (onun zürriyetini) insan suyundan, sonra pıhtılaşmış bir kandan, daha sonra da hilkati belli belirsiz bir çiğnem etden yaratdık (ve bunları) size (kemâl-i kudretimizi) apaçık gösterelim diye (yapdık). Sizi dileyeceğimiz muayyen bir vaktâ kadar rahmlerde durduruyoruz, sonra sizi bir çocuk olarak çıkarıyoruz, daha sonra da kuvvetinize (yiğitlik çağına) ermeniz için (büyütüyoruz). Kiminiz öldürülüyor, kiminiz de (evvelki) bilgi (sin) den sonra (artık) hiç bir şey bilmemek üzere ömrün en fena (devresine) doğru gerisin geri itiliyor. Sen yer (yüzünü) kupkuru ve ölü görürsün. Fakat biz onun üstüne suyu (yağmuru) indirdiğimiz zaman o harekete gelir, kabarır, her güzel çiftden nice nebat bitirir.
- **Hayrat Neşriyat Meali:** Ey insanlar! Eğer öldükten sonra dirilmekten şübhe içinde iseniz, artık muhakkak ki biz, sizi bir topraktan, sonra bir nutfeden, sonra bir alakadan, sonra da (ne) yaratılmış (ne de) yaratılmamış (henüz kemâle ermemiş) bir mudgadan yarattık ki, size (kud reti mi zi)açıkça gösterelim. Artık dilediğimizi muayyen bir vakte kadar rahimlerde bekletiriz; sonra sizi bir bebek olarak çıkarırız; sonra da gücünüz kemâle ersin diye (sizi büyütürüz). İçinizden kimisi(yaşlanmadan) vefât ettirilir, kiminiz de ömrün en rezîline (bunaklık çağına) ulaştırılır ki, biraz bilgiden sonra bir şey bilmez olsun! Ve (sen) yeryüzünü kupkuru görürsün; fakat onun üzerine suyu indirdiğimiz zaman, harekete geçer, kabarır ve her çift (her cins) güzel bitkiden yetiştirir.
- **Ali Fikri Yavuz Meali:** Ey insanlar! Eğer öldükten sonra dirilme işinde şüphede iseniz (ilk yaratılışınızı düşünün), muhakkak ki biz, sizi (Âdem'den, Âdem'i de) topraktan yarattık; sonra bir nutfeden (meniden), sonra pıhtılaşmış bir kandan, sonra yaratılışı tam ve yaratılışı noksan bir et parçasından ki, size kudret ve hikmetimizi beyan edelim. Hem sizi dilediğimiz belirli bir vakte kadar rahimlerde durduruyoruz da, sizi bir bebek olarak çıkarıyoruz. Sonra sizi, kemal ve kuvvet çağınıza erişmeniz için bırakırız. Bununla beraber, içinizden kimi öldürülüyor, kimi de önceki bilgisinden sonra, hiç bir şey bilmemek üzere, kuvvetten düşürülüp kocalma haline çevriliyor. Bir de arzı görürsün, ölmüş (kurumuş); fakat biz onun üzerine suyu indirdiğimiz zaman harekete geçer, kabarır ve her güzel çiftten nebatlar bitirir.
- **Ömer Nasuhi Bilmen Meali:** Ey insanlar! Eğer siz öldükten sonra tekrar dirilmekten bir şüphede iseniz (düşününüz ki) Biz sizi topraktan, sonra safi bir sudan, sonra kırmızı bir kan parçasından, sonra da tam yaratılmış veya tam yaratılmamış bir et parçasından yarattık, size açıkça anlatalım (diye) ve dilediğimizi rahimlerde muayyen bir vakte kadar durduruyoruz, sonra sizi bir çocuk olarak çıkarıyoruz, sonra da kemale eresiniz (diye yaşatıyoruz) ve sizden kimi vefat ettiriliyor, ve sizden kimi de ihtiyarlık çağına itiliverilir, tâ ki, bilgiden sonra birşey bilmez olsun. Ve yeryüzünü kurumuş bir halde görürsün. Vaktâ ki, onun üzerine suyu indiriveririz, harekete gelir ve kabarır ve her güzel çiftten otları bitirir.
- **Ümit Şimşek Meali:** Ey insanlar! Kıyamet gününde diriltilmekten şüpheniz varsa, şu bir gerçek ki, Biz sizi önce topraktan, sonra bir nutfe'den, sonra bir aleka'dan, sonra kısmen şekillenmiş, kısmen şekillenmemiş bir çiğnem etten yarattık—tâ ki size âyetlerimizi açıklayalım. Dilediğimizi belirlenmiş bir vakte kadar rahimlerde yerleştiririz. Sonra sizi bebek olarak çıkarır, sonra olgunluk çağınıza kadar büyütürüz. Sonra kiminiz öldürülür, kiminiz ise ömrün en düşkün çağına döndürülür de, evvelce bildiği şeyleri bilmez hale gelir. Yeri de kupkuru görürsün; fakat üzerine suyu indirdiğimizde kıpırdanır, kabarır ve her güzel çiftten bitkiler bitirir.
- **Yusuf Ali (English) Meali:** O mankind! if ye have a doubt about the Resurrection, (consider) that We created you out of dust, then out of sperm, then out of a leech-like clot, then out of a morsel of flesh, partly formed and partly unformed, in order that We may manifest (our power) to you; and We cause whom We will to rest in the wombs for an appointed term, then do We bring you out as babes, then (foster you) that ye may reach your age of full strength; and some of you are called to die, and some are sent back to the feeblest old age, so that they know nothing after having known (much). And (further), thou seest the earth barren and lifeless, but when We pour down rain on it, it is stirred (to life), it swells, and it puts forth every kind of beautiful growth (in pairs).

## Tefsir

### Ömer Çelik Tefsiri

Yüce
Rabbimiz, öldükten sonra dirilişin mümkün olduğuna delil olarak insanın bizzat
kendi yaratılışını göstermektedir. Selim bir akılla kendi yaratılış mûcizesi
üzerinde tefekkür eden kişi, Allah Teâlâ’nın ne kadar büyük bir ilim, irade ve
kudrete sahip olduğunu, dolayısıyla böyle bir Yüce Zat için ölüleri diriltmenin
hiç de zor olmayacağını kolaylıkla anlayabilir.

Âyet-i
kerîmede insanın yaratılış safhaları ve doğumundan ölümüne kadar geçen hayat
serüveni esas noktaları itibariyle şöyle beyân edilir:

Birincisi; اَلتُّرَابُ(toprak)
safhası: Allah Teâlâ insanlığın babası Âdem’i, bir kısım âyet-i kerîmelerin de
işaret ettiği gibi, içine katılan suyla beraber toprağı çamur, yapışkan çamur,
bekletilmiş kokuşmuş balçık çamur, süzülmüş çamur, ateşte kurutulmuş çamur gibi
çeşitli safhalardan geçirerek yaratmış; ona ruhundan üfleyerek tastamam insan
haline getirmiştir. Ondan eşi Havva’yı, o ikisinden de kademe kademe diğer
insanları var etmiştir. (bk. Nisâ 4/1) Normal şartlarda insan anne ve babanın
evliliğinden meydana gelse de, insanın tohumu mesabesinde olan “nutfe”nin
oluşumuna değin geçen safha, Âdem’in topraktan yaratıldığı safha ile aynilik
arzetmektedir. Dolayısıyla her insanın yaratılışı, aynı Âdem gibi topraktan
başlamakta, sonra nutfe olarak anne rahmine düştükten sonra oradaki yaratılış
safhaları devreye girmektedir.

İkincisi; اَلنُّطْفَةُ
(nutfe) safhası: İnsanın anne rahminde yaratılmaya başlamasının ilk maddesi
“nutfe”dir. Erkeğin vücudunda oluşan bu madde, cinsî münâsebet yoluyla annenin
yumurtasıyla birleşir. Döllenmeden sonra da rahimde gelişmeye, tavırdan tavıra
geçerek büyümeye başlar. Yukarıda da temas ettiğimiz üzere “nutfe” denilen bu
maddenin de oluşmasının bir alt yapısı vardır. Bunun, topraktan yetişip insan
vücüduna giren besinler sonucu ortaya çıktığı bilinmektedir.

Üçüncüsü; اَلْعَلَقَةُ
(‘alaka) safhası: “Alaka” sözlükte ilişmek, yapışıp tutunmak, bağlı olmak
anlamlarına gelir. Bu safha, döllenmiş yumurtanın rahim çeperlerine asıldığı ve
orada takılı kaldığı safhadır. Beslenmesi için etrafı kan havuzcuğu ile çevrildiği
ve bu sebeple görünümü kan pıhtısına benzediği için, ona “kan pıhtısı” mânası
da verilmiştir. Bu safhada pürtüklü bir özelliğe sahip olan yumurta, toprağa
yerleşen kökler gibi, gerekli gelişimini sağlamak maksadıyla, ihtiyacı olan
gıdaları almak üzere rahim çeperinin derinliklerine doğru dalar. Bu durum,
yumurtayı kelimenin tam mânasıyla döl yatağına yapıştırır.

Dördüncüsü; اَلْمُضْغَةُ
(mudğa) safhası: ‘Alaka safhasının tedrici olarak gelişmesi ve değişmesi sonucu
ceninin mudğa safhası başlar. “Mudğa”, çiğnem büyüklüğündeki et parçası
demektir. Fakat bu, bildiğimiz normal etten başka bir ettir. Çünkü Araplar
normal taze et için “lahm” kelimesini kullanırlar. Dolayısıyla mudğa normal bir
et olmayıp, kendine özgü özellikleri bulunan bir et parçasıdır. Bunun kısmen
kemik özelliği taşıyan bir et parçası olma ihtimali vardır. Çünkü bu safhanın
sonunda cenin, tamamen veya kısmen kemiğe dönüşüp iskeletin kütlesini teşekkül
ettirmektedir. Günümüzde ceninin çekilen fotoğrafları incelendiğinde mudğa
safhası gerçekten çiğnenmiş ve üzerinde diş izleri bulunan bir görünüm
arzetmektedir. Dolayısıyla Kur’an’ın bu safhayı ifade etmek üzere özellikle
“mudğa” kelimesini seçmesi gayet yerinde ve oldukça dikkat çekicidir. Burada
dikkat çeken bir husus da “mudğa”nın مُخَلَّقَةٌ
(muhallaka) ve وَغَيْرُ مُخَلَّقَةٍ
(ğayr-i muhallaka) olarak ikiye ayrılmasıdır. “Muhallaka”, esas itibariyle
yaratılışın kısmen belirmiş ve uzuvları ortaya çıkmış; “gayr-i muhallaka” ise
sınırları ve şekilleri nihâî durumlarıyla tam olarak belirlenmemiş bir et
parçası mânasına gelebilir. “Muhallak”ın yaratılan, kemik ve diğer safhaları
tamamlanarak sağlam olarak doğanlara; “gayr-i muhallak”ın ise mudğa halindeyken
düşen, tamamlanmayan ceninlere işaret etmesi de mümkündür.

İşte çıplak gözle göremediğimiz, ancak günümüzde bir kısım teknik
imkânlarla kısmen âşina olabildiğimiz bir âlemde insanın geçirdiği bu safhalar,
Allah’ın sonsuz kudretinin birer delilidir. Bundan sonraki safhaları takip edip
inceleyebilme imkânı biraz daha fazladır. Cenâb-ı Hak, her bir insanı
gelişimini tamamlayıncaya kadar ana rahminde dilediği bir müddet saklamakta,
sonra onu bebek olarak dünyaya getirmektedir. Sonra onu büyütüp güç kuvvet
sahibi kılmaktadır. Her zaman tecrübe etme imkânı bulduğumuz gibi insanların
bir kısmı henüz bebek iken veya çocuk ya da genç yaşta iken vefat etmektedir.
İlâhî kudretin onlar için takdir buyurduğu ömür bu kadardır. Ölme vakti gelmiş
bir canlının ölümüne mâni olabilecek hiçbir güç tasavvur etmek mümkün değildir.
Bu da ne müthiş bir kudretullah tecellisidir. Allah Teâlâ buyurur:

**“Hele
can boğaza gelip dayandığında, o vakit can çekişenin yanında bulunan sizler,
elinizden bir şey gelmez, sadece çaresizlik içinde seyredersiniz. Biz ona
sizden daha yakınızdır, fakat siz göremezsiniz. Eğer siz yeniden diriltilip
hesaba çekilmeyecek, ceza görmeyecekseniz; lütfen çıkmakta olan o canı geri
çeviriniz; eğer iddianızda tutarlı ve doğru iseniz!” **(Vâkıa
56/83-87)****

İnsanların
bir kısmı ise uzun yaşamakta, yaşlanmakta, hem maddi hem ruhi olarak güç ve
kuvvetten kesilerek ömrün en rezil, en düşkün devresine düşmektedirler. İlâhî
takdir bu sahada da hükmünü icrâ etmektedir. Buna da kimsenin mâni olması
mümkün değildir. Âyet-i kerîmede buyrulur:

**“Kime
uzun ömür verirsek onu yaratılışta baş aşağı çeviririz. Hiç akıl erdirmiyorlar
mı ki gidiş nereye?” **(Yâsîn 36/68)****

Âhiretin
bir diğer mühim delili de ölü halde bulunan toprağın hususiyle bahar mevsiminde
üzerine yağan yağmurlarla harekete geçmesi, kabarması; zahiren kara bir toprak
olarak gözüken o sır yumağının, göz ve gönül alıcı muhtelif şekil, renk, koku
ve tatta binlerce bitki, meyve ve sebze bitirmesidir. Bütün bunları yapan da
şüphesiz sonsuz ilim ve kudret sahibi Rabbimizdir.
























Peki
Allah Teâlâ bu muazzam varlıkları ve olayları nasıl yaratabiliyor? İşte bu
âyetler bu sualin cevabını vermektedir:

## Bağlantılar

- [Bu sayfanın HTML sürümü](https://www.kuranvemeali.com/hac-suresi/5-ayeti-meali)
- [5. ayet meali](https://www.kuranvemeali.com/hac-suresi/5-ayeti-meali.md)
- [5. ayet tefsiri](https://www.kuranvemeali.com/hac-suresi/5-ayeti-tefsiri.md)
- [Önceki ayet (4)](https://www.kuranvemeali.com/hac-suresi/4-ayeti-meali.md)
- [Sonraki ayet (6)](https://www.kuranvemeali.com/hac-suresi/6-ayeti-meali.md)
- [Hac Sûresi](https://www.kuranvemeali.com/hac-suresi.md)
- [Tüm sûreler](https://www.kuranvemeali.com/llms.txt)